مروری کوتاه بر تاریخچه گروه داستان خانه فرهنگ گیلان / نرگس مقدسیان

مروری کوتاه بر تاریخچه گروه داستان خانه فرهنگ

نرگس مقدسیان

گویا یکی ازروزهای آغاز زمستان 79 بود که بعد ازآنکه آقای خانجانی پیشنهادی زیر لب زمزمه کرد، طرح آن جدی گرفته شد وبا همدلی وهمپایی دوستان پاگرفت و ادامه یافت. شاید روزهای اول این نشست فکر نمی کردند که دامنه این هم نشینی ها تا پاییز81 بپاید.غروب های چهارشنبه-یک هفته در میان- از اتاق کوچکی دریک موسسه آغاز کردند.با چای وشیرینی وداستان .در آغاز هفت نفر بودند حضورمجید دانش آراسته، پیر سرخوش گیلان بیشترین دلگرمی شان بود .خواندند وشنیدندو نقد کردند.چند ماه بعد با پا گرفتن خانه فرهنگ گیلان به پیشنهاد دوستان وبا توافق هیات موسس ، نشست های خودرا به یکی از دو اتاق کوچک خانه فرهنگ درخیابان بیستون انتقال دادند .باتعامل وحوصله پای صحبت همدیگرمی نشستند وسعی می کردند فقط به داستان فکر کنند .کتاب «ورق های باران خورده » حاصل همان روزهاست.

می توان گفت هستۀ اولیۀ گروه داستان خانه فرهنگ در خیابان بیستون رشت با حضورافرادی چون آقای هادی میرزا نژاد موحد،هادی جامعی، مجید دانش آراسته ،جوادشجاعی فرد، رقیه کاویانی،صیاد کریمی ، حسین نوروزی پور، ابوالقاسم مبرهن ،محمودبدر طالعی، ساسان رضایی راد ، کیهان خانجانی به طور رسمی شکل گرفت. در طی این سالها دوستانی جدید به گروه پیوستند ودوستانی نیزازآن جدا شدند .بعد از مدتی مکان آن به خیابان بحروالعلوم انتقال یافت. تا مدتهای زیادی چهارشنبه های هرهفته با مسئولیت های چرخان ماهانۀ مجید دانش آراسته ،ابوالقاسم مبرهن،حسین نوروزی پور،مرتضی حاجی عباسی وکیهان خانجانی به کار خود ادامه داد. سپس مجددا به خیابان بیستون منتقل شد.با انتقال مجدد خانه فرهنگ به بیستون مدتی مسئولیت گروه با کیهان خانجانی بود تا اینکه در طی تحولاتی که در گروه بوجود آمد ،هیئتی سه نفره به عنوان هیئت اجرائیه گروه داستان طی انتخاباتی در سال 85 انتخاب شدند که تا هم کنون با مسئولیت فرامرز طالبی، ربابه کریمی ونرگس مقدسیان به کارخود ادامه می دهند . طی این مدت روزهای سه شنبه هردوهفته یک جلسه به داستان خوانی ویک جلسه نقدوبررسی اختصاص دارد طی این سالها آثار زیادی ازنویسندگان گیلانی وغیر گیلانی مورد نقد وبررسی گذاشته شده است که « دسته گل دیروز پریروز»ازپوروین محسنی آزاد ،«دایره های آبی »ازمحمود بدرطالعی ،«متن خود یک کویر است»ازمجید دانش آراسته، «گمگمه های برف»ازحسن فرهنگ فر، «شهریورهزاروسیصدو نمی دانم چند»ازطلا نژادحسن،«حالا چه وقت این حرفهاست»از حسین نوروزی پور،«لحظه هایی برای هیچ»ازساسان رضائی راد ،رمان«مفید آقا»ازمرتضی کربلایی لو،رمان«قربانی باد موافق»ازمحمد طلوعی،«مورچه هایی که پدرم خوردند»ازعلی قانع، مجموعه داستان«سقوط»ازسعید تغابنی ،«بازهم پیش من بیایید»ازامیررضا بیگدلی و«تمام بندها رابریده ام»ازسیاوش گلشیری فقط ازنمونه های آن هستند.

مدخلی برداستان نویسی گیلان

برخلاف انچه پیشترگمان می رفت،ادبیات داستانی شمال،نه با داستان «خواب»کریم کشاورزکه با داستانهای علی-عمو آغاز می شود. این گمان شکنی مرهون رحیم چراغی ومقاله تامل برانگیز«سندی از داستانویسی ایران»پیش ازمحمد علی جمال زاده است که افق داستانویسی ایران(وبه تبع آن اقلیم شمال)رابه 1327هجری قمری1288خورشیدی گسترش می دهد.دراین مقاله اشاره میشودعلی –عمواز قصه واره هایی حد فاصل طنزوداستان کوتاه آغاز می کند وبه کار نامه ای مشتمل برچهل وهشت داستان کوتا ه می رسد.این داستانها در نشریه ای باعنوان«خیرالکلام»که به مدیریت افصح المتکلمین درزمان مشروطه منتشر می شده،به چاپ می رسیده است. بر این اساس می توان حدس زد که کشاورز در زمینه نثروافراشته در حیطه طنز متاثر ازعلی –عمووداستانهای اوبوده اند . .به طور کلی نسل اول داستانویسی گیلان شامل نویسندگانی است که از سال1288تا1328 اثریا آثاری ارائه داده اند:علی-عمو،کریم کشاورز،محمد علی افراشته،محموداعتماد زاده(م.ا.به آذین)،علی مستوفی(احمد صادق)،محمدعلی صفاری.

نسل دوم نویسندگانی را شامل می شود که در دهه 30و40موفق به تثبیت خود به عنوان داستان نویس می شوند:محمود طیاری،مجید دانش آراسته،ابراهیم رهبر،اکبررادی،حسن حسام،محمدرضا پورجعفری،هادی جامعی،احمد مسعودی،حمید قدیمی حرفه،عباس حاکی،محمد حسن جهری،محمد حسین عباسپورتیمجانی،محمدآقازاده،احمد آذرهوشنگ و...

نسل سوم نویسندگانی هستند که از آغاز دهه پنجاه تا آواخر دهه هفتاد اثر یا آثاری منتشر کرده اند مانند:منوچهرجراح زاده،کاظم سادات اشکوری،محسن حسام،سیروس شمیسا،محمود بدر طالعی ،فرامرز طالبی،حسن اصغری،محمد شمس لنگرودی،مهدی اخوان لنگرودی،قاسم کشکولی،موسی علیجانی،ناصر وحدتی،فرخ لمعه،بیژن نجدی،پوروین محسنی آزاد و...

و

نسل چهارم ،نسل جوانی،که فعالیت ادبی شان را دردهه هفتاد وحتی پیش از آن شروع کرده اند،ولی درنیمه دوم دهه هفتاد حضور خودرا به صورت جدی وعموما از طریق ویژه نامه ها ونشریات ادبی به اثبات رسانده اند.اگر بخواهیم به چند نام از این نسل اشاره کنیم می توانیم از:رضا عابد،حسین مرتضائیان آبکنار،جلیل شاهچشمه،ابوالقاسم مبرهن ،هادی غلام دوست،حسن وقاری،حسین نوروزی پور،اکبر تقی نژاد،محمد تقوی،حسن فرهنگ فر،یزدان سلحشور،ساسان رضائی راد،سعید تغابنی،حسین رسول زاده،مه کامه رحیم زاده،شهین نوروزی باستانی،فرحنازشریفی،مهین خدیوی،ژیلاهاتفی وغیروه هستند.

و

نسل پنجم و ششم که بسیارانند. بسیارانی از جوانان که اسامی اشان ازحوصلۀ جمع خارج است وباید گفت تفاوت اساسی اش با نسل های قبل حضور چشمگیر زنان است.

زنان ومردان خلاق ونوآوری که هم پای هم می نویسند تا ازسکون وایستایی به درآیند.

می نویسند تا بلکه هریک گوشه ای ازفضا وشرایط حاکم برعصرخودرا تصویرکنند.تا ماندگارکنند مصیبت نامۀ این خاک به توبره کشیده را ...که شاید درتاریخ دوارش بماند.

منابع : 1- مقدمۀ کتاب«ورق های باران خورده»/ ازهادی میرزا نژاد

2- «از مه...تا کلمه» نمونه هایی از داستانهای کوتاه امروزگیلان (1380-1288)/ازبهزادموسایی